BEGIĆ PALI ALARM: Država će nastaviti plaćati, “ZNA SE KO JE KRIV”

Evropski sud za ljudska prava u Strasbourgu djelimično je uvažio apelacije zastupnika Demokratske fronte Zlatana Begića, potvrdivši da je bio diskriminisan prilikom kandidature na entitetskom i državnom nivou vlasti. Presudom je utvrđeno da su pojedina izborna pravila u Bosni i Hercegovini u suprotnosti s Evropskom konvencijom o ljudskim pravima.

Iako su odbačeni dijelovi apelacije koji su se odnosili na izmjene Izbornog zakona koje je nametnuo visoki predstavnik, kao i na ulogu Doma naroda i vrijednost glasa, Sud je zaključio da je diskriminacija postojala – što je, prema presudi, dovoljno da se utvrdi povreda prava.

Presuda i finansijske posljedice

Sud je naveo da samo utvrđivanje povrede predstavlja pravičnu naknadu za nematerijalnu štetu, ali je Bosni i Hercegovini naloženo da isplati 10.000 eura na ime troškova i izdataka. Ukupno, država će po ovom osnovu platiti oko 40.000 konvertibilnih maraka.

Ovo je još jedan u nizu slučajeva u kojima BiH snosi finansijske posljedice zbog neprovođenja presuda Evropskog suda, dok se politički akteri ne mogu dogovoriti o izmjenama ustavnih i izbornih pravila.

Diskriminacija potvrđena i pred domaćim i međunarodnim sudovima

Jedna od Begićevih apelacija odnosila se na pravila koja je visoki predstavnik nametnuo u izbornoj noći 2022. godine. Kako ističe Begić, i domaći i međunarodni sudovi su potvrdili da je riječ o diskriminaciji, jer se kao pripadnik kategorije „ostalih“ nije mogao kandidovati za predsjednika ili potpredsjednika Federacije BiH.

„Ovaj put ne govorimo o rješenjima iz Dejtona 1995. godine, već o pravilima koja je visoki predstavnik nametnuo u evropskoj fazi BiH, pri čemu su prekršeni i Evropska konvencija i odluke Ustavnog suda“, naveo je Begić.

Stari problemi, isti epilog

Bez obzira na to da li se radi o starim ili novim pravilima, ishod je isti – pripadnici kategorije „ostalih“ i dalje su isključeni iz kandidatura za najviše funkcije. Time se nastavlja praksa diskriminacije, potvrđena u nizu presuda Evropskog suda, uključujući i još uvijek neprovedenu presudu Sejdić–Finci.

Stručnjak za ustavno pravo Nedim Ademović podsjeća da u BiH postoji više od 200 situacija u kojima je institucionalizovana diskriminacija kroz sistem podjele vlasti između tri konstitutivna naroda.

Suprotstavljene političke interpretacije

Ministar pravde BiH Davor Bunoza (HDZ BiH) fokusirao se na dijelove apelacije koji nisu prihvaćeni, navodeći da je Sud odbacio zahtjeve koji se odnose na izmjene Izbornog zakona i ulogu Doma naroda, te da ustavna struktura BiH nije proglašena suprotnom Konvenciji.

Ipak, Begić poručuje da suština presude ostaje ista – diskriminacija je potvrđena, a put ka Evropskoj uniji ostaje zatvoren dok se presude Evropskog suda ne provedu.

„Ili ćemo drumom ka EU ili šumom ka provaliji. Kompromisi zasnovani na aparthejdu vode nas u pogrešnom smjeru“, upozorio je Begić.

EU put pod znakom pitanja

Presude Evropskog suda za ljudska prava nezaobilazna su obaveza na evropskom putu BiH. Čak i u slučaju otvaranja pregovora s Evropskom unijom, neprovedene presude dočekale bi državu već u prvim poglavljima.

Bez stvarnih ustavnih i izbornih reformi, BiH ostaje zarobljena između presuda koje gubi i reformi koje ne provodi.