Brisel poslao upozorenje: Poslali poruku Bosni i Hercegovini

Bosna i Hercegovina je tokom 2025. godine zabilježila negativan trend u usklađivanju vizne politike s Evropskom unijom, navodi se u finalnoj verziji Izvještaja Evropske komisije o usklađenosti viznih režima država zapadnog Balkana i EU, koji je objavljen danas.

Prema ovom, osmom po redu izvještaju, koji je zajednički dokument Evropske komisije, Evropskog parlamenta i Vijeća Evropske unije, BiH je jedina zemlja u regiji koja je u posmatranom periodu nazadovala.

Više neusklađenosti nego prošle godine

U Izvještaju se navodi da je Bosna i Hercegovina zadržala 72 stalna bezvizna sporazuma, ali je broj sezonskih bezviznih izuzeća povećala sa jednog na tri.

„Kao rezultat toga, broj neusklađenosti između vizne politike Bosne i Hercegovine i vizne politike Evropske unije povećan je sa osam u 2024. godini na deset u 2025. godini“, stoji u dokumentu.

Ovakav potez Brisel ocjenjuje kao korak unazad u odnosu na raniji napredak koji je BiH ostvarila u ovoj oblasti.

Region ide naprijed, BiH izuzetak

Za razliku od BiH, Srbija, Albanija, Kosovo i Crna Gora u proteklom periodu su pooštrile svoj vizni režim. Posebno se ističe Crna Gora, iako se navodi da prvi rezultati tih mjera još uvijek nisu u potpunosti ohrabrujući.

Sjeverna Makedonija je jedina zemlja u regionu koja je, prema ocjeni Evropske komisije, gotovo u potpunosti uskladila svoju viznu politiku s EU, uz samo jednu preostalu razliku.

Migracije i sigurnosni rizici

U Izvještaju se posebno upozorava da je tokom 2024. i 2025. godine duga i porozna granica između BiH i Hrvatske postala jedan od glavnih ulaza za neregularne migrante koji preko zapadnog Balkana pokušavaju ući u Evropsku uniju.

Evropska komisija naglašava da zemlje koje imaju bezvizni režim s EU moraju hitno:

• dodatno uskladiti liste zemalja čijim državljanima nije potrebna viza,

• ukinuti prakse poput sezonskog bezviznog režima,

• prestati omogućavati bezvizni ulazak na osnovu viza ili boravišnih dozvola trećih zemalja,

• uvesti sistematsko prikupljanje biometrijskih podataka (otisci prstiju i digitalne fotografije).

Readmisija i Frontex: napredak uz ozbiljne probleme

Iako se u Izvještaju bilježi konačno pokretanje angažmana Frontexa u BiH, navodi se da Sarajevo i u tom procesu pravi „nepotrebne i do sada nezabilježene probleme“.

Posebno se ističe da u oblasti readmisije nema većih zastoja u regionu – osim u Bosni i Hercegovini, gdje su zabilježena „nepotrebna proceduralna odlaganja“. Sličan, ali manji problem uočen je i na Kosovu.

Falsifikovani dokumenti i organizirani kriminal

Evropska komisija upozorava i na ozbiljne sigurnosne prijetnje povezane s organiziranim kriminalom:

„U Bosni i Hercegovini i Srbiji zabilježeno je djelovanje organiziranih kriminalnih grupa uključenih u proizvodnju i distribuciju falsificiranih identifikacionih dokumenata, uključujući pasoše i vozačke dozvole država članica EU.“

Za Srbiju se posebno navodi da su neki krivotvoreni elektronski pasoši dovoljno sofisticirani da zaobiđu savremene sisteme provjere, dok su kriminalne mreže u dvije zemlje međusobno povezane.

Gruzija pod posebnim povećalom

Izvještaj se dotiče i situacije izvan zapadnog Balkana. Posebno alarmantnom ocijenjena je situacija u Gruziji, gdje se nalazi oko 160.000 ruskih državljana koji tvrde da su izbjegli mobilizaciju i traže azil u EU.

Brisel, međutim, u takve tvrdnje izražava ozbiljnu sumnju, naročito u kontekstu sve lošijih odnosa s vlastima u Tbilisiju. U tom svjetlu treba posmatrati i današnju odluku EU da uvede vize nosiocima diplomatskih i službenih pasoša Gruzije.

Šta EU konkretno traži od BiH

Na kraju Izvještaja, Evropska komisija iznosi jasne preporuke Bosni i Hercegovini:

• hitno dodatno usklađivanje vizne politike, posebno prema državama koje predstavljaju migracijski i sigurnosni rizik,

• pooštravanje kontrole izdavanja viza za državljane visokorizičnih zemalja,

• jačanje kapaciteta Granične policije i borbe protiv nezakonitih prelazaka granice,

• intenzivniju i konkretniju primjenu Statusnog sporazuma s Frontexom,

• unapređenje provjera autentičnosti pasoša i uvođenje sistema API/PNR za razmjenu podataka o putnicima.

Koje vize Brisel očekuje da BiH uvede

Iako se u Izvještaju ne navode eksplicitno države, već je ranije poznato da Evropska unija od BiH očekuje uvođenje viznog režima za:

• Kinu

• Rusiju

• Tursku

• Azerbejdžan

• Katar

• Kuvajt

te ukidanje sezonskog bezviznog režima sa Saudijskom Arabijom.

Zvanično Sarajevo je već ukinulo bezvizne aranžmane s Bahreinom i Omanom, ali prema ocjeni Brisela to nije dovoljno. Preostalih šest plus jedan bezvizni aranžman i dalje se smatraju neusklađenim s politikom Evropske unije.